De vele bananenstammen die na de oogst overblijven worden omgezet in grondstof voor kleding en papier, terwijl mechanische winning en gecontroleerd drogen de industrialisatie versnellen
In de wereld van duurzame innovaties zoeken onderzoekers voortdurend naar manieren om afval om te zetten in bruikbare producten. Een opvallende toepassing is het gebruik van bananenpseudostammen als grondstof voor textiel, papier en biogebaseerde composieten. In plaats van die resten na de oogst te verbranden of te laten liggen, worden ze omgezet in materialen die later zelfs weer terug in de bodem kunnen.
Hoe groot is het bananenafval?
Bananenproducenten, vooral in landen als Brazilië, produceren elk jaar enorme hoeveelheden restmateriaal. In sommige productiesystemen kan het volume van die residuen oplopen tot ongeveer 220 ton per hectare. Wereldwijd gaat het naar schatting om tientallen miljoenen tonnen, wat een flinke milieubelasting kan geven als er niets mee gebeurt.
Technische doorbraken en lopend onderzoek
Dankzij technologische vooruitgang lukt het onderzoekers steeds beter om sterke cellulosische vezels uit bananenpseudostammen te winnen (pseudostammen zijn de stengels van de bananenplant). Die vezels hebben een treksterkte van ongeveer 570 MPa, waardoor ze sterker zijn dan veel traditionele natuurlijke vezels zoals jute en sisal. Het SENAI Institute of Textile Technology, Apparel and Design in Brazilië speelt daarbij een belangrijke rol, net als initiatieven zoals Banana Têxtil, dat zelfs de finale haalde van de BRICS Solutions Awards.
Waar het vandaan komt en wat je ermee kunt
Het proces start vaak vlak bij de boerderij, om transportkosten te beperken: verse pseudostammen zijn namelijk zwaar en waterig. Vezels worden gewonnen met mechanische en thermomechanische methoden, onder andere via decorticatie (het verwijderen van de buitenste lagen om de vezels vrij te maken). De geoogste vezels worden daarna gebruikt voor verschillende toepassingen:
- spinnen van garens
- weven
- verpakkingsmateriaal
- papier
Ze kunnen ook worden gemengd met stoffen zoals gom arabicum om stevige verpakkingsplaten te maken. Verder zien onderzoekers toepassingen in biogebaseerde composieten.
Duurzamere productieketens en milieuwinst
Voor een duurzame keten is het organiseren van reststromen met duidelijke kwaliteitsnormen en traceerbaarheid heel belangrijk. Bedrijven werken aan manieren om watergebruik te beperken, bijvoorbeeld met recirculatiesystemen, om de milieubelasting omlaag te brengen. Het streven is om zo veel mogelijk van de biomassa nuttig te gebruiken, wat ook economische voordelen kan opleveren en maatschappelijke problemen zoals geurhinder kan verminderen.
De hobbels en wat nog moet gebeuren
Er blijven uitdagingen. De logistiek rond het verwerken en vervoeren van verse pseudostammen is complex en kostbaar. Ook is er behoefte aan betere scholing voor boeren en verbeterd afvalwaterbeheer om de gehele biomassa optimaal te benutten en financiële verliezen te voorkomen.
De ontwikkelingen rond het gebruik van bananenresten laten zien dat delen van de textiel-, papier- en verpakkingsindustrie kunnen verschuiven van fossiele naar agrarische grondstoffen. Met verder onderzoek en opschaling van deze technologieën kan de afhankelijkheid van synthetische vezels kleiner worden, al zullen die niet volledig verdwijnen.
Het vermogen om afval om te zetten in nieuwe producten toont hoe creativiteit en techniek een pad kunnen banen naar een duurzamere toekomst. Het slagen van deze innovaties vergt blijvende inzet en samenwerking binnen de sector. De maatschappelijke, economische en milieubaten van dit proces bieden veel kansen voor toekomstige generaties om te profiteren van een groener en duurzamer productiemodel.