Onderzoek Onthult Twee Leeftijdfases Waarin Mensen Sneller Verouderen
Recente bevindingen uit 2024 zetten ons idee over veroudering even op zijn kop. In plaats van een langzaam, gelijkmatig proces lijkt het menselijk lichaam twee opvallende sprongen te maken in moleculaire veranderingen. Een publicatie in Nature Aging beschrijft versnellingen rond de leeftijden van 44 en 60 jaar, wat aangeeft dat veroudering niet alleen geleidelijk verloopt maar ook gepaard kan gaan met heftige moleculaire verschuivingen.
Wat er plots verandert in de moleculaire samenstelling
Het onderzoek verzamelde data van 108 volwassenen tussen 25 en 70 jaar en vond twee duidelijke versnellingspunten. De eerste piek lag rond gemiddeld 44 jaar, de tweede rond 60 jaar. In totaal veranderde ongeveer 81% van de bestudeerde moleculen tijdens een van deze levensfasen. Omdat ook het risico op ziektes zoals Alzheimer en cardiovasculaire aandoeningen abrupt kan stijgen na bepaalde leeftijden, vormde dat een belangrijke motivatie voor deze studie.
Hoe ze het onderzochten
Deelnemers doneerden regelmatig biologische monsters over meerdere jaren. Gemiddeld werden 47 monsters per deelnemer verzameld gedurende 626 dagen. De meest toegewijde deelnemer leverde in totaal 367 monsters in. Onderzoekers analyseerden meer dan 246 miljard datapunten en 135 239 biologische kenmerken om patronen in de tijd te zoeken. Er werd vooral gekeken naar RNA, proteïnen, lipiden en microbiomen van darm, huid, neus en mond om zo gedetailleerde moleculaire profielen op te bouwen.
Welke moleculen en functies veranderden
Rond de eerste piek (mid-veertigerjaren) zagen de onderzoekers veranderingen in vet- en lipidenmetabolisme, plus verschuivingen in cafeïne- en alcoholmetabolisme. Er waren ook verbanden met cardiovasculaire problemen en stoornissen in huid en spieren. Rond de zestigerjaren verschoof dat naar veranderingen in koolhydraatmetabolisme en immuunregulatie, met aanhoudende effecten op nieren, cardiovasculaire systemen, huid en spieren.
Deze patronen sluiten aan bij eerdere studies: in proeven met fruitvliegen, muizen en zebravissen werd ook een stapsgewijs verouderingsproces waargenomen. Dat suggereert dat ons beeld van veroudering als een egaal proces mogelijk herzien moet worden.
Wat dit betekent voor verder onderzoek
Opmerkelijk genoeg viel de eerste piek samen met de menopauze (of perimenopauze) bij vrouwen, maar onderzoekers benadrukken dat die levensgebeurtenis niet de enige verklaring is. Zoals Xiaotao Shen opmerkte, ondergingen mannen in dezelfde leeftijdsgroep ook significante moleculaire veranderingen. Het is dus belangrijk om andere factoren te vinden en te bestuderen die deze plotselingen veranderingen kunnen verklaren.
Volgens Michael Snyder van Stanford University laat dit zien hoe complex veroudering is en dat er naast geleidelijke veranderingen ook flinke omslagmomenten optreden. Dat roept veel vragen op over welke mechanismen deze sprongen veroorzaken.
Beperkingen en volgende stappen
Hoewel de inzichten veelbelovend zijn, kent de studie ook beperkingen. De steekproef was relatief klein en beperkte zich tot een bepaalde leeftijdsgroep. Het advies is om vervolgonderzoek te doen met een grotere en meer diverse groep proefpersonen en met uitgebreidere biomedische analyses, zodat de timing en aard van deze processen in het menselijk lichaam beter in kaart kunnen worden gebracht.
Deze ontwikkelingen bieden een nieuw perspectief op de biologie van veroudering en zetten aan tot nadenken over hoe we ouder worden en hoe gezondheidsrisico’s proactief beheerd kunnen worden. De gevolgen voor ziektepreventie en behandeling kunnen groot zijn, en diepgaand onderzoek naar de dynamiek van veroudering zou een blijvende prioriteit moeten krijgen.